Kaçımız “Keşke daha erken başlasaydım!” diye hayıflandığımız anlar yaşamışızdır? Finansal konularda da durum farklı değil. Çoğumuz para ile ilgili kritik kararları ya çok geç alıyor ya da hiç almıyoruz. Peki, bu konuda bize ışık tutacak, yıllarını bu işe vermiş finansal danışmanlar ne diyor? Onların gözünden yapılan finansal hatalar neler ve biz bu hatalardan nasıl kaçınabiliriz?
Uzmanlar, insanların kişisel finans yönetiminde yaptıkları en sık yanlışları tek tek sıralıyor. Bu yanlışlar, sandığımızdan çok daha büyük ve uzun vadeli sonuçlara yol açabiliyor. Gelin, finansal özgürlüğe giden yolda hepimizin dikkat etmesi gereken bu kritik noktaları birlikte inceleyelim. Belki de aralarında sizin de farkında olmadan yaptığınız bir hata vardır.
Erken Yaşta Yatırıma Başlamanın Bileşik Faiz Sayesinde Ne Kadar Büyük Bir Fark Yarattığını Göz Ardı Etmeyin
Çoğu zaman yatırım yapmaya başlamak için doğru zamanın ne olduğunu merak ederiz, değil mi? Finans uzmanlarının cevabı çok net: Mümkün olan en kısa sürede! Genç yaşlarda, özellikle 20’li yaşlarda, insanlar genellikle kenara çok az para koyar veya hiç yatırım yapmaz. İşte bu, kaçırılan büyük bir fırsat kapısıdır.
Bileşik faizin gücünü hafife almayın. Küçük ama düzenli yatırımlarla, yaşınız ilerledikçe biriken paranın nasıl katlandığını görmek şaşırtıcı olabilir. Örneğin, 21 yaşından itibaren yıllık küçük bir miktar ayırıp düzenli olarak yatırım yapsaydınız, 50’li yaşlarınızda bugünkü halinden çok daha yüksek bir birikime sahip olabilirdiniz. Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), yatırım fonları, hisse senetleri veya altın/döviz gibi alternatifler, erken yatırım yaparak geleceğinizi güvence altına almanız için harika başlangıç noktaları olabilir. Unutmayın, zaman sizin en büyük müttefikinizdir.
Yeterli Birikim Oranına Ulaşarak (Gelirinizin %20-25’i Veya Daha Fazlası) Net Değerinizi Hızla Artırabilirsiniz
Emeklilik için yeterli paraya sahip olduğuna inananların oranı ne yazık ki çok düşük. Bu, çoğumuzun yeterince biriktiremediği veya birikimlerini doğru yönlendiremediği anlamına geliyor. Peki “yeterli birikim” ne demek? Burada önemli olan, “birikim oranı” dediğimiz kavramdır: Vergi sonrası gelirinizin ne kadarını geleceğiniz için ayırdığınızın yüzdesi.
Bu, bir tatil ya da araba almak için yapılan kısa vadeli birikimlerden farklıdır. Gerçek birikim, net değerinizi pozitif yönde etkileyen her şeydir. Örneğin, kredi kartı borcunuzun ana para kısmını ödemek veya yatırım yapmak da birikim sayılır. Gelirinizin yüzde 20-25’ini hatta daha fazlasını birikime ayırmayı hedeflemek, net değerinizi hızla artırmak için harika bir başlangıç noktasıdır. 20’li yaşlarınızdaysanız %20 harika, ancak 30’lu veya 40’lı yaşlardaysanız ve geride kaldığınızı düşünüyorsanız, bu oranı yükseltmelisiniz.
Yüksek Faizli Borçlardan (Kredi Kartı, İhtiyaç Kredisi Vb.) Acilen Kurtulmak, Finansal Sağlığınız İçin Kritik Öneme Sahiptir
Borç içinde yaşamak, ne yazık ki yaygın bir problem. Ortalama bir insanın sadece kredi kartı borcu bile kayda değer bir miktar tutabiliyor. İster araba kredisi, ister kredi kartı, ister ihtiyaç kredisi olsun, borçlar finansal sağlığımızın önündeki en büyük engellerden biri. Ev kredisi dışındaki tüm borçlar genellikle “kötü borç” olarak kabul edilir.
Birden fazla tüketici borcunuz varsa, bunlardan kurtulmayı birincil hedefiniz yapmalısınız. Ödeme sırasını belirlerken, en yüksek faizli olanlardan başlamak en mantıklı yaklaşımdır. Türkiye’deki yüksek kredi kartı faiz oranları düşünüldüğünde, bu borçlardan bir an önce kurtulmak hayati önem taşır. Borç yönetimi, geleceğimizden çalıp anlık zevklere harcamak yerine, geleceğimize yatırım yapabilmemizin ilk adımıdır. Borç, birikim yapmayı neredeyse imkansız hale getirir ve bileşik faizin gücünden faydalanmanızı engeller.
Beklenmedik Durumlar İçin Acil Durum Fonu (3-12 Aylık Harcamalar) Oluşturmak, Finansal Güvenliğinizi Sağlar
Hayatta her şey planladığımız gibi gitmeyebilir. Arabamız bozulabilir, işimizi kaybedebiliriz ya da beklenmedik bir sağlık sorunu ortaya çıkabilir. İşte tam da bu noktada acil durum fonu devreye giriyor. Bu fon, hayat kurtarıcı bir can simidi gibidir.
Finansal danışmanlar, acil durum fonunun miktarını yaşa ve yaşam koşullarına göre belirliyor. Örneğin, 20’li yaşlarınızda birkaç bin liralık bir hedef koymak iyi bir başlangıçtır. 30’lu yaşlarınızda evliyseniz veya çocuklarınız varsa, en az 6 aylık hatta 9-12 aylık temel harcamalarınızı karşılayacak bir birikiminiz olmalı. 40’lı yaşlarda bu süre 12-18 aya kadar çıkabilir. Önemli olan, aylık harcamalarınızı bilmek ve bu fonda, beklenmedik durumlarda sizi rahatlatacak kadar para bulundurmaktır.
Enflasyonu Göz Ardı Etmeyin; Paranın Değer Kaybını Telafi Etmek İçin Yatırıma Yönelmek ve Finansal Hedefleri Yazılı Hale Getirmek Motivasyonu Artırır
Paranın değer kaybı, hepimizin yaşadığı ama bazen göz ardı ettiği bir gerçek. Türkiye’deki yüksek enflasyon oranları, bu konuyu daha da kritik hale getiriyor. Bugün 100 liranın satın alma gücü, birkaç yıl öncekinden çok daha düşük. Paramız, bankada durduğu yerde bile her geçen gün değer kaybediyor. Bu nedenle, birikimlerimizi enflasyona karşı korumak için yatırıma yönelmek zorundayız. Pasif ve karamsar bir tutum sergilemek, “yatırım riskli” demek yerine, finansal okuryazarlığımızı artırmalı ve doğru adımları atmalıyız.
Finansal hedefler belirlemek de aynı derecede önemlidir. Hedeflerimizi somutlaştırmadığımız sürece, onlara ulaşmak için motivasyon bulamayız. İster bir not defterine, ister dijital bir belgeye yazın; kısa vadeli ve uzun vadeli finansal hedeflerinizi belirleyin. Bu hedefler spesifik, heyecan verici, ölçülebilir ve ulaşılabilir olmalı. Eğitim de bu hedeflerin önemli bir parçası olmalı, çünkü finansal bilgi birikimimizi artırmak, doğru kararlar almamızı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Erken yatırım için Türkiye’de hangi araçlar kullanılabilir?
C: Türkiye’de erken yatırım için Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), çeşitli yatırım fonları, hisse senedi piyasası, altın ve döviz gibi alternatifler bulunmaktadır. Önemli olan, risk toleransınıza ve finansal hedeflerinize uygun olanı seçmektir.
S: Yüksek enflasyon döneminde birikimlerimi nasıl koruyabilirim?
C: Yüksek enflasyon dönemlerinde birikimleri nakit olarak tutmak değer kaybına yol açar. Bu durumda, enflasyonun üzerinde getiri sağlama potansiyeli olan yatırım araçlarına yönelmek (örneğin, devlet tahvilleri, bazı yatırım fonları, gayrimenkul veya hisse senetleri) ve finansal hedeflerinizi enflasyona göre güncellemek önemlidir.
S: Acil durum fonu ne kadar olmalı ve nerede tutulmalı?
C: Acil durum fonu, genellikle 3 ila 12 aylık temel yaşam harcamalarınızı karşılayacak kadar olmalıdır. Bu fonu, kolayca erişebileceğiniz ancak günlük harcamalarınızdan ayrı tutulmuş, risksiz ve likit bir hesapta (örneğin, yüksek faizli bir mevduat hesabında) tutmanız önerilir.
