Hiç düşündünüz mü, hayatımızda duyduğumuz bazı şeyler gerçek mi, yoksa kulaktan dolma bilgilerden mi ibaret? Özellikle söz konusu anksiyete ve panik atak mitleri olduğunda, doğruyu yanlıştan ayırmak gerçekten çok önemli hale geliyor. Çünkü bu bilgiler, bizim ya da sevdiklerimizin ruh sağlığı yolculuğunu derinden etkileyebilir.
Pek çoğumuz gerginlik, endişe ve hatta bazen ani, beklenmedik korku hisleri yaşayabiliyoruz. Ama bu deneyimler hakkında dolaşan yanlış inançlar, bazen sorunu daha da büyütüyor. Gelin, anksiyete ve panik atak hakkında doğru bilinen yanlışları birlikte masaya yatıralım, gerçekleri netleştirelim.
Anksiyete ve Panik Atak Aynı Şey midir?
Hayır, aslında değiller. Bu, üzerinde durmamız gereken en temel yanlış anlaşılmalardan biri. Her ikisi de zorlayıcı deneyimler olsa da, aralarında önemli farklar var.
Anksiyete nedir? Genellikle geleceğe yönelik bir korku veya endişe durumudur. Önümüzdeki beş saniye içinde olacak bir şey hakkında endişelenmek de olabilir, haftalar sonrasına dair kaygılanmak da. Belirsiz bir tehdide karşı sürekli tetikte olma halidir aslında.
Panik atak ise daha ani ve kontrol edilemez bir korku nöbetidir. Vücudunuz üzerinde aniden kontrolü kaybetme hissiyle birlikte gelir ve genellikle birkaç dakika sürer, bazen birkaç saate kadar uzayabilir. Anksiyete ise tedavi edilmezse süresiz devam edebilir, adeta hayatınızın bir parçası haline gelebilir.
Panik Atak Sırasında Bayılmak Mümkün mü?
İnternette bu konuda pek çok farklı bilgi dolaşıyor ve çoğu zaman kafa karışıklığına yol açıyor. Bazı kaynaklar bayılmanın imkansız olduğunu söylerken, bazıları bunun oldukça düşük bir ihtimal olduğunu belirtiyor. Biz ikinci görüşe daha yakınız.
Normalde, bir kişi kalp atış hızı ve kan basıncındaki düşüş nedeniyle bayılır. Ancak panik atak sırasında vücudumuz tam tersini yapar; kalp atış hızı ve kan basıncı genellikle yükselir. Bu durum, bayılmayı pek olası kılmaz. Yine de, nadir durumlarda bayılma vakaları görüldüğüne dair kanıtlar da var. Yani “asla olmaz” demek yerine, “çok nadirdir” demek daha doğru olur.
Anksiyete Gerçek Bir Hastalık mı, Yoksa Sadece Zihinde mi?
Elbette, hayatımızda biraz endişe veya anksiyete hissetmek çok doğal, hatta bazen faydalı bile olabilir. Sınavlar, sunumlar veya yeni bir şeyler denerken hissettiğimiz hafif gerginlik bizi motive edebilir. Ancak anksiyete, günlük yaşamımızı ciddi şekilde etkilemeye başladığında ve işlevselliğimizi bozduğunda, bir bozukluk olarak kabul edilir ve gerçek bir hastalıktır.
Anksiyete sadece davranışsal ve psikolojik belirtilere yol açmakla kalmaz, aynı zamanda fiziksel belirtiler de gösterebilir. Mide sorunları, baş dönmesi, titreme, kalp çarpıntısı, göğüs ağrısı, nefes almada zorluk, baş ağrıları, kas gerginliği ve uykusuzluk gibi pek çok panik atak belirtileri ile karşılaşabiliriz. Anksiyete bozuklukları, akıl sağlığı sorunları olarak sınıflandırılır.
Anksiyete ile Birlikte Gelen Durumlardan Kaçınmak İşe Yarar mı?
Anksiyete yaşayan birinin stres yaratan durumlardan kaçınması kulağa mantıklı gelebilir, değil mi? Kalabalıklar, açık alanlar, süpermarketler veya örümcekler gibi sizi tetikleyen şeylerden uzak durmak başlangıçta rahatlatıcı gelebilir. Ancak deneyimler gösteriyor ki, kaçınma davranışları anksiyeteyi azaltmak yerine, onu pekiştirir.
Etkili anksiyete tedavisi genellikle sizi korkularınızın kaynağına yavaşça ve güvenli bir şekilde maruz bırakmayı içerir. Bu sayede, kaçınmak yerine durumla başa çıkmayı öğrenebilirsiniz. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) gibi yaklaşımlar, düşünce kalıplarınızı ve korkularınıza verdiğiniz tepkileri değiştirmeye odaklanır.
Anksiyete Kendi Kendine Geçer mi? Tedavi Şart mı?
Çoğu insan, anksiyetenin zamanla kendi kendine geçeceğini umarak yardım almayı erteler. Ancak gerçek şu ki, bu çok nadir gerçekleşir. Hatta zamanla durum kötüleşebilir. İstatistikler, anksiyete bozukluğu olan kişilerin yaklaşık %60’ının aynı zamanda bir dereceye kadar depresyon yaşadığını gösteriyor ve bu da genellikle tedavi gerektirir.
İlaç tedavileri yaygın olarak önerilse de, genellikle geçici bir çözüm sunar ve sorunun temel nedenini ortadan kaldırmaz. Düşüncelerinizi, davranışlarınızı ve inançlarınızı değiştirmeyi hedefleyen bilişsel davranışçı terapi (BDT) veya maruziyet terapisi gibi yöntemler çok daha etkilidir. Ayrıca diyet, egzersiz, rahatlama, meditasyon ve nefes egzersizleri gibi yaşam tarzı değişiklikleri de anksiyete tedavisi sürecinde önemli rol oynar. Kendi başınıza üstesinden gelmeye çalışmak yerine profesyonel yardım almak, çok daha sağlıklı bir başlangıçtır.
—
Sıkça Sorulan Sorular
Panik atak anında ne yapmalıyız?
Panik atak anında hissettiğiniz belirtiler ne kadar korkutucu olursa olsun, genellikle fiziksel bir tehlike altında olmadığınızı unutmamak önemlidir. Kalbiniz hızla çarpsa da, bu durum genellikle altta yatan başka bir sağlık sorunu yoksa kalıcı bir hasara yol açmaz. Derin ve yavaş nefes egzersizleri yaparak odağınızı nefesinize yönlendirmek, atak süresini ve yoğunluğunu azaltmaya yardımcı olabilir.
Anksiyete için ne zaman yardım almalıyız?
Anksiyete, günlük yaşamınızı olumsuz etkilemeye, işlevselliğinizi düşürmeye, sosyal ilişkilerinizi zorlaştırmaya veya sürekli bir endişe haline bürünmeye başladığında profesyonel yardım almanın zamanı gelmiş demektir. Anksiyetenin kendi kendine geçmesini beklemek yerine, erken müdahale ile durumun kötüleşmesinin önüne geçebilir ve daha sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirebilirsiniz.
Panik atak, kalp krizi belirtisi midir?
Panik atak sırasında yaşanan göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı ve nefes darlığı gibi belirtiler, kalp krizi belirtilerine çok benzeyebilir ve bu da kişide büyük bir korkuya neden olabilir. Ancak panik ataklar genellikle fiziksel bir kalp rahatsızlığına işaret etmez. Vücudun stres hormonu salgılamasıyla oluşan bu belirtiler, kalp krizi gibi ciddi bir durumdan farklıdır. Eğer endişeleriniz varsa, bir doktor muayenesi ile olası fiziksel nedenleri elemek her zaman en doğrusudur.
