Hiç düşündünüz mü, Antik Dünya Harikaları ne kadarını hala sır olarak saklıyor? Geçmişten günümüze ulaşan öyle muazzam yapılar var ki, modern bilim bile tüm gizemlerini çözmekte zorlanıyor. Büyük uygarlıkların, tanrıların ve kralların anısına inşa ettiği bu mimari ve sanat eserleri, bugün bile bizi hayran bırakmaya devam ediyor. Bu kadim kültürlerin keşifleri, aslında kim olduğumuzu ve buraya nasıl geldiğimizi anlamamızın anahtarı olabilir. Gelin, bu ilk bölümümüzde, akla gelen bazı büyük gizemlerin kapılarını aralayalım.
Antik Dünyanın Bilinmeyen Sırları
Kadim medeniyetler, günümüz teknolojisiyle bile tam olarak anlayamadığımız sırlarla dolu pek çok yapı ve kalıntı bıraktı. Onlarca yüzyıl önce, devasa boyutlarda, akıl almaz mühendisliklerle inşa edilen bu eserler, sadece birer taş yığını değil; aynı zamanda dönemin inançlarını, sanatsal zevklerini ve bilimsel bilgisini yansıtan birer ayna. Özellikle antik çağın 7 Harikası listesindeki pek çok yapı, zamanın ve doğal afetlerin acımasızlığına yenik düşse de, bıraktıkları izler ve efsanelerle hala zihnimizde yaşıyorlar.
Babil’in Asma Bahçeleri: Bir Efsane mi, Gerçek mi?
Babil Asma Bahçeleri, Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan biriydi. Rivayetlere göre, kerpiçten yapılmış, kat kat yükselen, yemyeşil ağaçlar ve asmalarla kaplı dev bir dağ görünümündeydi. Mühendislik harikası olarak tanımlansa da, gerçek şu ki, kimse bahçelerin tam olarak nerede olduğundan emin değil. Hatta arkeolojik kanıtların yokluğu nedeniyle, bu bahçelerin tamamen efsanevi olduğu, Yunan ve Roma yazarları tarafından romantik hikayeler olarak yaratıldığı bile öne sürülüyor.
Efsaneye göre, MÖ 6. yüzyılda hüküm süren Kral II. Nebukadnezar, Mezopotamya’nın düz ve sıcak ortamında bunalıma giren Med Kralı’nın kızı eşi Semiramis’in sıla hasretini dindirmek için yaptırmış bu bahçeleri. Bu yüzden bazen Semiramis’in Asma Bahçeleri olarak da anılıyor. Fırat Nehri’nden gelen suyu, Arşimet vidası benzeri bir mekanizmayla yukarı taşıdığı söyleniyor. Peki ya gerçek? Belki bir gün bir arkeolog, bu su taşıma sisteminin kalıntılarına veya bahçeyi çevreleyen duvarların izlerine rastlar, kim bilir?
Machu Picchu: İnkaların Dağlardaki Kayıp Şehri
Şimdi çok uzaklara, Güney Amerika’ya, Andes Dağları’nın zirvesine, Machu Picchu gizemi‘ne doğru bir yolculuk yapalım. 1911’de Amerikalı tarih profesörü Hiram Bingham’ın bir yerlinin rehberliğiyle keşfettiği bu şehir, tüm dünyayı hayrete düşürdü. İspanyol istilaları sırasında diğer İnka şehirleri harabeye dönerken, 2430 metre yükseklikteki bu şehir, adeta zaman tünelinde korunmuş bir şekilde duruyordu.
Arkeologların çoğu, İnka Kralı Pachacuti döneminde, yani 1450’li yıllarda inşa edildiğini düşünüyor. Harç malzemesi kullanılmadan, taşların neredeyse bıçak bile geçmeyecek şekilde birbirine kenetlendiği bu yapılar, mühendislik harikası. Peki İnka halkı burayı neden terk etti? Tahminlere göre, şehir çiçek hastalığı salgını yüzünden terk edilmiş. Şehir, yaşamsal ve tarımsal olmak üzere iki ana bölüme ayrılıyor. Teraslar sayesinde erozyona ve heyelanlara karşı önlem alınmış, sulama kanalları da hem fazla suyu tahliye etmek hem de şehre su sağlamak için kullanılmış. Bugün dahi büyük ölçüde ayakta olan bu muhteşem şehir, 2007’de yapılan oylamada dünyanın Yeni Yedi Harikası’ndan biri seçilerek, büyüleyici manzarasıyla milyonları kendine çekiyor.
İskenderiye Feneri: Tarihin En Uzun Işığı
Mısır’ın İskenderiye kentinde, MÖ 285-246 yılları arasında inşa edilen İskenderiye Feneri tarihi, Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri ve tarihteki en yüksek deniz feneriydi. İnşa edildiği Faros adasından adını alan bu yapı, zamanla “faros” kelimesinin birçok dilde deniz feneri anlamına gelmesini sağlamış.
Büyük İskender’in komutanlarından Ptolemaios’un başlattığı bu inşaat, yaklaşık 800 talanta altına mal olmuş, ki bu bugünün neredeyse 1 milyar Amerikan dolarına eşdeğer. Tepesinde devasa bir fırın ve kireçtaşından bir kule ile ışık üreten fenerin zirvesinde, Zeus, Poseidon, Büyük İskender veya Ptolemaios’a ait olduğu düşünülen etkileyici bir heykel bulunuyordu. Tahmini 100 metreden daha yüksek olan bu yapı, MS 956’ya kadar yüzlerce yıl dünyanın en uzun insan yapımı binası olarak varlığını sürdürmüştür. Ancak 14. yüzyıldaki bir depremle ağır hasar görmüş ve nihayetinde yok olmuştur. 1994’te yapılan su altı araştırmalarında, fenerin bazı kalıntıları keşfedilmiş, taşlarının birbirine kurşunla kilitlenerek ne kadar dayanıklı inşa edildiği ortaya çıkmıştır.
Olimpia’daki Zeus Heykeli ve Efes’teki Artemis Tapınağı: Sanatın ve İnancın Yükselişi ve Düşüşü
Yunanistan’a, Olimpia’ya gidelim. Orada, MÖ 5. yüzyılda Olimpiyat oyunlarının koruyucuları tarafından yaptırılan görkemli Zeus Heykeli bulunuyordu. Atinalıların Athena heykeline nazire olarak, daha büyüğünü yapma düşüncesiyle inşa edilen bu eser, ünlü heykeltıraş Phidias’ın ellerinden çıkmış. Yaklaşık 13 metre yüksekliğinde, ahşap bir sütun üzerine fildişi ve altın panolarla kaplanmış heykel, zeytin dallarından bir çelenkle taçlandırılmış Zeus’u, sağ elinde zafer tanrıçası Nike’nin küçük bir heykeliyle gösteriyordu.
Ne yazık ki, MS 4. yüzyılda Hristiyan Roma İmparatoru Theodosius’un pagan kültlerini yasaklamasıyla tapınak kullanımdan kalkmış. Heykelin, dönemin Konstantinopolis’ine (İstanbul) götürüldüğü ve MS 475’teki büyük bir yangında yok olduğu söylenir.
Kendi topraklarımıza dönelim: Efes’teki Artemis Tapınağı. Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri olan bu tapınak, MS 401’deki nihai yıkımından önce üç kez yeniden inşa edilmiş. Efsaneye göre Amazonlar tarafından yaptırılan en eski tapınak, sel ve kundaklama gibi felaketlerle yıkılsa da, her seferinde daha görkemli bir şekilde yeniden ayağa kaldırılmış. Sidonlu Antipatros, bu tapınağı gördüğünde “diğer harikalar parlaklığını kaybetti” diyecek kadar etkilenmişti. Bugün ise maalesef sadece temelleri ve birkaç parça taş kalmıştır. Tanrıça Artemis’e adanmış bu tapınak, dönemin sanatsal ihtişamını ve inancın gücünü yansıtan muazzam bir yapıydı.
Sıkça Sorulan Sorular
Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan günümüze ulaşan var mı?
Ne yazık ki, Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan, Mısır’daki Büyük Giza Piramidi dışındaki diğerleri ya tamamen yok olmuş ya da sadece kalıntıları günümüze ulaşabilmiştir. Örneğin, Olimpia’daki Zeus Heykeli ve Efes’teki Artemis Tapınağı yok olurken, İskenderiye Feneri’nin kalıntıları keşfedilmiştir. Babil’in Asma Bahçeleri’nin varlığı bile hala bir muamma.
Babil’in Asma Bahçeleri gerçekten var mıydı?
Babil’in Asma Bahçeleri’nin varlığı hala tartışmalı bir konu. Yazılı tasvirleri Yunan ve Roma yazarlarından gelse de, kesin arkeolojik kanıtlar henüz bulunamamıştır. Bu durum, bazı tarihçilerin bahçelerin tamamen efsanevi olduğunu düşünmesine yol açıyor.
İskenderiye Feneri neden bu kadar önemliydi?
İskenderiye Feneri, tarihte inşa edilmiş en yüksek deniz feneri olmasıyla büyük önem taşıyordu. Yüzyıllar boyunca gemilere rehberlik etmiş, mimari ve mühendislik açısından çığır açan bir yapıydı. Aynı zamanda, antik Mısır’ın Ptolemaios Krallığı’nın gücünü ve zenginliğini simgeleyen ikonik bir eser olarak da kabul ediliyordu.
