Hiç düşündünüz mü, rüyalarımızda ne kadar çılgın ve inanılmaz şeyler yapabiliyoruz? Koca şehirler yaratıp soluk soluğa kovalamacalar yaşayabiliyor, hatta uçabiliyoruz! Ama iş rüyalarda okuyamamaya gelince takılıyoruz. Batman’in meşhur bir bölümünde Bruce Wayne’in rüya gördüğünü, okuyamadığı için anlaması gibi, aslında bu durum hepimizin başına gelen ilginç bir gerçek. Peki, bu neden böyle? Gerçeklik, sandığımızdan çok daha ilginç ve biraz da garip!
Çoğu insan rüyalarında yazı okuyamaz
Evet, garip ama gerçek. Çoğumuz rüyalarımızda bir metni tam anlamıyla okuyamayız. Bir kitap açtığınızda harfler anlamsız bir karalamaya dönüşür, ya da kelimeler sürekli değişir. Beynimiz bize okuyormuşuz hissi verir, ama aslında okuma eylemi gerçekleşmez. Neden mi? Çünkü rüyalar sırasında beynimizin bazı kritik bölgeleri adeta “kapanır”.
Rüyalar sırasında Broca alanı, Wernicke alanı ve prefrontal korteks gibi beyin bölgeleri devre dışı kalır
Beynimiz gerçekten harika bir sanatçı gibi; muhteşem manzaralar çizebilir, akıl almaz senaryolar yaratabilir. Ama gelin görün ki, okumak için gereken “mantık” ondan uzak duruyor. Rüya bilimine göre, rüyalar görürken beynimizin Broca alanı ve Wernicke alanı gibi kısımları adeta dinlenmeye çekilir. Ayrıca prefrontal korteks de uyku moduna geçer. Bu, beyin ve rüyalar arasındaki karmaşık ilişkinin önemli bir göstergesi.
Bu bölgeler, kelime oluşturma, anlama, kısa süreli hafıza ve okuma için gerekli olan kuralları işleme süreçlerinden sorumludur
Peki, bu süslü isimli bölgeler ne işe yarar? Broca alanı ve Wernicke alanı, kelimeleri oluşturmamızdan ve anlamamızdan sorumlu. Yani dilin temel yapı taşları burada işleniyor. Okuma dediğimiz şey ise, harfleri bir araya getirip anlamlı kelimeler yapmak ve cümleleri kavramakla ilgili bir sürü kurala dayanıyor, değil mi? “A” harfi “A”dır, yanına “O” gelince farklı bir ses olur gibi… İşte bu kuralları ve kısa süreli hafızayı yöneten yer de prefrontal korteks. Rüya halindeyken bu bölgeler çevrimdışı olunca, beynimiz kelimeleri doğru düzgün işleyemiyor. Bir cümleyi okumaya başladığımızda, uyuyan beynimiz cümlenin başına dair hafızasını kaybediyor ve her şey birbirine karışıyor.
Beyin, rüyalarda kelimeleri ve konuşmaları gerçek anlamda işlemez, bunun yerine onları resmeder veya telepati benzeri bir iletişim yaratır
Beynimiz kelimeleri gerçek anlamda okuyamayınca ne yapıyor biliyor musunuz? Onları adeta resmediyor. Yani bir kitap görüyorsanız, o kitabın şekli şemali tam da olması gerektiği gibi durur, ama içindeki yazılar asla anlamlı olmaz, sadece bir boyama gibi durur. Aynı şey rüyalardaki konuşmalar için de geçerli. Rüyalarda konuştuğumuzu sanırız ya da birilerinin bize bir şeyler söylediğini duyarız. Ama aslında bu, gerçek bir konuşmadan çok, telepati benzeri bir iletişim gibidir. Karşımızdakinin ne demek istediğini ‘hissederiz’, ama kelimeler veya cümleler tam olarak işlenmez.
Bilinçli rüyacılar, rüyada okuyamama durumunu gerçeklik kontrolü olarak kullanır; yazarlar ise dile yoğun bağlılıkları nedeniyle kısmen okuyabilir
Rüya kontrol edebilen ya da bilinçli rüya görenler için bu durum çok ilginç bir “gerçeklik testi” haline gelmiş. Eğer rüyanızda mısınız yoksa uyanık mı olduğunuzdan emin olamıyorsanız, bir kitap açıp okumayı deneyin. Okuyamıyorsanız, bilin ki rüyadasınız! Şaşırtıcı, değil mi? Peki ya hiç istisnası yok mu? Var! Mesela yazarlar. Onlar gerçek hayatta dile o kadar bağlıdırlar ki, uyurken bile beynin bu bölgeleri onlar için kısmen aktif kalır. Bu sayede, rüyalarında tamamen olmasa da, bir ölçüde okuyabildikleri biliniyor. Yani aslında gördüğünüz her rüya ücretsizdi ve siz beyninizin mantık ve algıdan sorumlu kısmı uykuda olduğu için bunu fark etmediniz bile!
—
Sıkça Sorulan Sorular
Rüyalarımızda neden konuşamıyoruz veya konuşulanı tam olarak anlayamıyoruz?
Rüyalarımızda beynimizin dil işleme bölgeleri tam olarak aktif olmadığı için, konuştuğumuzu sandığımızda aslında kelimeleri oluşturmuyor, daha çok bir telepati gibi zihinsel bir iletişim kurduğumuzu hissediyoruz. Karşımızdakinin ne demek istediğini “anlarız”, ama gerçek bir diyalog dönmez.
Rüyalarda okuyamamak, rüya görüp görmediğimizi anlamamıza nasıl yardımcı olur?
Bu durum, bilinçli rüyacılar tarafından bir “gerçeklik kontrolü” olarak kullanılır. Eğer bir rüyada olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, bir metni okumaya çalışmak iyi bir yöntemdir. Eğer harfler anlamsızlaşıyor veya değişiyorsa, büyük ihtimalle rüya görüyorsunuzdur.
Bazı insanlar rüyalarında okuyabilir mi?
Evet, bazı istisnai durumlarda bu mümkün olabilir. Özellikle meslekleri gereği dile yoğun bir bağlılığı olan yazarlar gibi kişilerde, beynin dil işleme bölgeleri rüya sırasında kısmen aktif kalabildiği için, rüyalarında belirli bir ölçüde okuyabildikleri gözlemlenmiştir.
